معیارهای انتخاب همسر-معیارهای مشترک-اخلاق
منظور از « اخلاق نیک » تنها خنده رویی و خوش خلقی اصطلاحی نیست ، زیرا خندیدن و ... در بعضی از مواقع نه تنها مطابق اخلاق نیست ، بلکه ضد اخلاق است . در واقع منظور از اخلاق نیک ، صفات و خلق وخوهای پسندیده در نظر شرع و عرف است .
واضح است که زندگی با فرد بد اخلاق همچون جهنمی است که تمام افراد خانواده در آن می سوزند و چنین محیطی سرشار از استرس ، اضطراب ، بی حرمتی و ... که همگی مخل یک زندگی با آرامش هستند .
در مقابل، خوش اخلاقی خانه را گلستانی می کند که در سایه ی آن آرامش، صفت تک تک اعضاء خانواده می شود و قدرت و توان اعضاء را در مقابله با مشکلات ، برخورد با تعارضات و ... بالا می برد و چنین محیطی باعث بروز و رشد استعداد های اعضاء و ... می شود .
- جایگاه اخلاق نیک در انتخاب همسر
پیامبر اکرم « صلی الله علیه و آله وسلم » درباره صفات و ویژگی های همسر شایسته می فرمایند :
« اذا جاءکم من ترضون خلقه و دینه فزوجوه ، و إن لاتفعلوا تکن فتنه ٌ فی الارض و فسادٌ کبیر ٌ »
با کسی که اخلاق و دینش مورد پسند باشد ، ازدواج انجام دهید ؛ و اگر چنین نکنید ، فتنه و فساد بزرگی در زمین بوجود خواهد آمد !
ملاحظه می فرمایید که پیامبر اسلام ، « اخلاق » و « دین » را به عنوان دو ملاک و معیار اصلی در ازدواج و انتخاب همسر بیان فرموده اند . این دو ، زیر بنای زندگی سعادتمندانه است و ملاک های دیگر ، اهمیتشان بعد از این دو می باشد .
یکی از مسلمانان به نام حسین بن بشّار ، نامه ای به این مضمون خدمت امام رضا – سلام الله علیه – نوشت و درباره ی خواستگاری که برای دخترش آمده بود کسب تکلیف کرد :
« ... فردی از خویشاوندانم به خواستگاری دخترم آمده است که سوء خلق دارد ( بد اخلاق است ) ؛ اکنون چه کنم ؟ دخترم را به او بدهم یا نه ؟ شما چه می فرمایید ؟ »
امام ، در جواب نامه اش نوشتند :
« لاتزوجه إن کان سیّئ الخلق »
اگر بد اخلاق است ، دخترت را به او نده .
می نگرید که حضرت ، به خاطر همین صفت ناپسند ، به طور صریح و بدون تردید ، جواب منفی می دهند . یک عمر با انسان بد اخلاق معاشر بودن ، همانند زندگی در زندان با اعمال شاقّه می باشد . سوء خلق یکی از دو همسر ، بر دیگری نیز تأثیر می گذارد ، و همچنین بر فرزندان آنان .
نمونه هایی از اخلاق خوب و بد که در زندگی بسیار مؤثرند :
- اخلاق پسندیده
شامل : تواضع عاقلانه ، راستگویی ، حیا و وقار و متانت ، بردباری ، حسن ظن و تفکر مثبت داشتن در زندگی ، با محبت و عاطفه بودن ، گذشت ، شجاعت ، نرمخویی ، وفاداری ، سخاوت ، قناعت ، صله رحم کردن ، انعطاف پذیری ، حق پذیری ، خیرخواهی ، تعهد و مسئولیت پذیری ، داشتن روحیه همکاری و تعاون ، عفت و پاکدامنی ، توان سازگاری ، نیکی به پدر ومادر و ... می باشد .
- اخلاق ناپسند و مذموم
شامل : بدزبانی و نیش و کنایه زدن ، غرور و تکبر بی جا ، دروغگویی ، حسادت ، بی عاطفه بودن ، کینه توزی ، خشونت ، بی وفایی ، بخل ، حرص ، طمع کاری و ... می باشد .