[mehdi21]

بلاي هستي سوز !

اعتياد به مواد مخدر ، به عنوان نابساماني اجتماعي ، پديده اي است که آن را " بلاي هستي سوز " نام نهاده اند؛ زيرا ويرانگري هاي حاصل از آن زمينه ساز سقوط بسياري از ارزش ها و هنجارهاي فرهنگي و اخلاقي مي گردد و سلامت جامعه را به مخاطره مي اندازد و هر سال اين بلاي خانمان برانداز، قربانيان بي شماري را در آغوش سرد خاک مي افکند.

اعتياد به مواد مخدر تقريباً پديده نوظهوري است که از عمر آن شايد بيش از صد و پنجاه سال نمي گذرد. البته مصرف مواد مخدر و حتي عادت و نيز استعمال تفنني بدان ، تاريخي طولاني دارد . ليکن از قرن نوزدهم به بعد است که به سبب تأثير فراوان بر جنبه هاي متفاوت زندگي اجتماعي انسان ها ، توجه بسياري را به خود جلب کرده است.


اعتياد چيست؟

اعتياد را به عادت کردن ، خوگرفتن ، خوگرشدن ، و خود را وقف عادتي نکوهيده کردن معني نموده اند. به عبارت ديگر ، ابتلاي اسارت آميز به ماده ي مخدر که از نظر جسمي يا اجتماعي زيان آور شمرده شود ، اعتياد نام دارد . اصطلاح اعتياد به سهولت قابل تعريف نيست ، اما عواقب آن به صورت هاي مختلف نظير کم شدن تحمل و وابستگي شديد هويدا مي شود .

در طب جديد به جاي کلمه ي اعتياد ، وابستگي به دارو به کار مي رود که داراي همان مفهوم ولي دقيق تر و صحيح تر است . مفهوم اين کلمه اين نيست که انسان بر اثر کاربرد نوعي ماده شيميايي از نظر جسمي و رواني به آن وابستگي پيدا مي کند، به طوري که بر اثر دستيابي و مصرف دارو ، احساس آرامش و لذت به او دست مي دهد؛ بلکه به اين معناست که فرد با نرسيدن دارو به خماري ، دردهاي جسماني و احساس ناراحتي و عدم تأمين دچار مي شود.

سازمان بهداشت جهاني ، ماده ي مخدر را اين گونه تعريف مي کند: " هر ماده اي که پس از وارد شدن به درون ارگانيسم بتواند بر يک يا چند عملکرد از عملکردها تأثير بگذارد ، ماده ي مخدر است." اين تعريف مصرف کنندگان مواد مخدر را افرادي غير طبيعي و منحرف مي داند و براساس آن مخدرهايي نظير توتون و مشروبات الکي و همچنين مخدرهاي غيرقانوني مانند هروئين و ال . سي . دي را در بر مي گيرد .


معتاد کيست؟

"معتاد کسي است که بر اثرمصرف مکرر و مداوم، متکي به مواد مخدر يا دارو شده باشد، "يا به عبارت ديگر" قرباني هر نوع وابستگي دارويي يا رواني به مواد مخدر، معتاد شناخته مي شود."

از نظر آسيب شناسي ، هر دارويي که پس از مصرف چنان تغييراتي را در انسان به وجود آورد که از نظر اجتماعي قابل قبول و پذيرش نباشد و اجتماع نسبت به آن حساسيت يا واکنش نشان دهد، آن دارو مخدر است و کسي که چنين موادي را مصرف مي کند معتاد شناخته مي شود.

بنابراين ، معتاد به کسي مي گويند که در نتيجه ي استعمال متمادي دارو در بدن وي حالت مقاومت اکتسابي ايجاد شده ، به شيوه اي که استعمال مکرر آن موجب کاسته شدن تدريجي اثرات آن مي گردد. از اين رو، پس از مدتي شخص مقادير بيشتري از دارو را مي تواند بدون بروز ناراحتي تحمل کند و در صورتي که دارو به بدن وي نرسد، اختلالات رواني و فيزيکي در او ايجاد مي شود.


انواع اعتياد

با توجه به تعريف اعتياد که قبلاً به آن اشاره شد، انواع اعتياد را مي توان به دو گروه تقسيم کرد:

1- اعتياد مجاز: به وابستگي و تداوم در مصرف موادي که به عنوان دارو شناخته شده و به طور طبيعي يا مصنوعي به دست مي آيد، اعتياد مجاز مي گويند که معمولاً شامل بسياري از مواد است که با تجويز پزشک يا اغلب خودسرانه مصرف مي شود. اعتيادهاي مجاز به نوبه خود به دو دسته تقسيم مي شوند.

الف) اعتياد به مواد مخدر طبيعي و مصنوعي که به عنوان دارو شناخته مي شوند.

ب) اعتياد به موادي مانند تنباکو، سيگار و نظاير آن که تنها از ديدگاه رواني عادت آور است و تداوم مصرف را ايجاد مي کند.

2- اعتياد غير مجاز: وابستگي فرد به مصرف هميشگي مواد مخدر و بهره گيري ازعواملي که بنا بر قوانين کشوري يا بين المللي ( شرعي و مدني ) غيرقانوني شناخته مي شود، اعتياد غير مجاز مي گويند. اين امر در نتيجه ناپسند بودن مظاهر اعتياد از ديدگاه شرعي ، پزشکي ، بهداشتي ، رواني و اجتماعي ، غير مجاز تلقي مي شود.


فرايند اعتياد

اعتياد به هر شکلي که باشد، معمولاً طي يک فرايند سه مرحله اي انجام مي گيرد، اين مراحل عبارت اند از:

1- مرحله آشنايي: در اين مرحله شخص در اثر مسامحه يا تشويق ديگران يا ميل به انجام يک کار تفريحي يا کنجکاوي يا علل ديگر مانند کسب لذت ، به مصرف مواد مخدر آشنا مي شود.

2- مرحله ميل به افزايش مواد: در اين مرحله ، بدن هر روز به مواد بيشتري نياز پيدا مي کند و بعد از مدت ها استفاده نامرتب از موادمخدر، شخص دچار شک و ترديد شده، براي رهايي از آن با اميال خود دست به مبارزه مي زند.

3- مصرف اعتياد( بيماري): در اين مرحله، بعد از شک و ترديد و شايد مدتي ترک اعتياد ، شخص سرانجام به مرحله اعتياد واقعي مي رسد که اگر مواد مخدر ، کم يا بدون رعايت ترتيبات لازم ناگهان قطع شود عوارض جسماني و رواني در او ايجاد مي شود.

مصرف هروئين به سرعت موجب اعتياد مي شود. ترياک پس از مصرف دارو و حدود يک ماه متوالي به چنين مرحله اي مي رسد. اما اعتياد به الکل مستلزم مصرف آن به مدت طولاني تر است.


شخصيت معتاد

شخصيت فرد به ساختار رواني او بستگي دارد. شخصيت با توجه به برخي عوامل ساختاري ثابت، که با پايان بلوغ براي هميشه شکل مي گيرد، تعريف مي شود و فرد خواه بيمار باشد خواه سالم، ساختار بنيادي شخصيتش هرگز تغيير نمي کند.

بين شخصيت و اعتياد رابطه متقابل وجود دارد ؛ يعني فرد به علت وضع خاص شخصيتي و نيازها و شکست ها، ناتواني در برخورد با مسائل و ناکامي در زندگي، عدم ثبات عاطفي و ناملايمات ديگر به اعتياد رو مي آورد و اعتياد نيز به نوبه خود موجب از بين رفتن انسجام رواني و هيجاني شخص مي شود. بدين ترتيب بين اعتياد و شخصيت ، دور باطلي ايجاد مي گردد که مبارزه با آن مستلزم تغيير شرايط بيروني و دروني، يعني ايجاد اراده و روحيه اي قوي و آسيب ناپذير است و بالاخره، به دليل فساد بافت هاي مغزي که از مصرف مواد مخدر به وجود مي آيد، شخص کنترل حرکات خود را از دست داده، آمادگي آسيب رساني به خود و ديگران را پيدا مي کند. از اين رو، به موازات افزايش معتادان، سرقت ها و انحرافات اجتماعي و اخلاقي نيز روز افزون مي شود.

شناخت شخصيت و ويژگي هاي رفتاري معتادان به منظور مبارزه با اعتياد و نيز پيشگيري و درمان آن، از اهميت ويژه اي برخوردار است. اعتياد دگرگوني هايي در خلق و خوي معتاد به وجود مي آورد که از احوال ظاهريش مي توان بدانها پي برد.