اهميت عبادت در كودكي

[roya]

والدين چه نقشي در تربيت مذهبي كودكان دارند ؟

4- نقش تبشيري، تشويقي و تقويتي

مراد از تبشير، آگاه كردن فرد از آن است كه اگركارخوبي انجام بدهد، در پايان به آن عطيه اي ( پاداش ) داده خواهد شد و خداي تعالي از اين روش براي ترغيب بندگان به امور نيك استفاده كرده است، در آن جا كه مي فرمايد: وَ فاكِهَهُ مِمّا يَتخَّيرون و ديگراني را كه در سطوح بالاتري هستند به كسب رضاي معبود وعده داده، مي فرمايد:

"رَضي الله عنهم و رَضوا عنه " و كسب رضايت خدا امرارزشمندي است و لذا در قرآن مي فرمايد:" و رضوان من الله اكبر"

پس مي توان براي جلب نظر فرزندان به سوي عبادت و نماز، از تبشير استفاده كرد. مانند پدري كه به كودك خود مي گويد: اگر نماز بخواني برايت فلان لباس را مي خرم. او بدين ترتيب از روش تبشير بهره جسته است، ولي در مورد كودكان بايد تحقق وعده ها نزديك و سريعاً قابل حصول باشد.

مراد از تشويق آن است كه پس از اتمام نماز به فرزندمان چيزي عطا كنيم . اين امر موجب دوام عبادت و استمرار توجه به فريضه نماز مي گردد.

كودك با دريافت پاداش تمايل بيشتري به انجام عبادت از خود نشان مي دهد و بايد به تدريج كه بزرگ تر مي شود، سخن از اهميت و فلسفه نماز نيز به ميان آورد تا عادت كردن به اقامه نماز همراه با فهم و درك بهتر از اين عبادت باشد.

در تشويق كودكان بايد دقت كنيم چيزي كه در اختيار كودك قرار مي دهيم مورد علاقه وي باشد. اين امر در مورد تبشير و تقويت نيز صادق است.

منظور از تقويت آن است كه در اختيار كودك چيزي را قرار بدهيم كه موجب احتمال افزايش رفتار در او بشود و تفاوت آن با تشويق دراين است كه تشويق موجب افزايش عمل نمي شود، اما تقويت مي تواند چنين پيامدي را در برداشته باشد. بدين ترتيب اگر چيزي در اختيار كودك قرار بدهيم و باعث افزايش عبادت و نماز در وي بشود، آن چيز نقش تقويت كننده دارد. نتيجه آن كه بايد براي تشويق و ترغيب فرزندان به امور عبادي از تبشير، تشويق و تقويت كردن بهره بجوييم و حتماً براي اعطاي شي ء به كودك ، بر اثر تجربه به امور مورد علاقه وي شناخت پيدا كنيم تا شاهد تاثير فراوان آن باشيم.


5- نقش تسهيلي ( سهولت بخشي)

انجام عبادت و نماز به صورت كامل و تفصيلي و به جاي آوردن تمامي شرايط آن كار دشواري است. لذا به منظور ترغيب كودكان مي توان درعبادات آنان تسهيلاتي در نظر گرفت. همان گونه كه امام صادق (ع) فرمود: كودكان خود را در سحرگان بيدار كنيم تا روزه بگيرند اما در طول روز هر وقت كه خواستند مي توانند افطار نمايند. دراين جا ملاحظه مي شود كه با توجه به طاقت كم كودكان براي روزه داري و عدم توان گرفتن روزه كامل ، آنها را تشويق مي نماييم به مقداري كه مي توانند روزه بگيرند. براي نماز خواندن كودكان نيز مي توان تسهيلاتي فراهم ساخت. براي مثال، تهيه آب ولرم در آن جايي كه آب خانه سرد است. اين امر به ويژه براي خواندن نماز صبح توسط كودكان ضرورت دارد. پهن كردن جا نمازآنها ، يا مختصر كردن برخي از ادعيه در قنوت و اموري نظاير اينها مي تواند انجام عمل عبادي توسط كودكان را سهولت بخشد. البته با افزايش سن آنان مي توان بركيفيت عبادت هاي آنها افزود و سطح راز و نياز آنان را با خالق اعتلا بخشيد؛ اما تحميل عبادت هاي سخت و دشوار و ايجاد سختي هاي فراوان كه با توان و سن آنها متناسب نيست مي تواند موجبات زدگي از دين را فراهم سازد.


6- نقش تذكر و يادآوري

به طور قطع كود كاني كه به تازگي به عبادت و نماز رو آورده اند ممكن است اوقات نماز را فراموش كنند و گاه ناخواسته نماز خود را در وقت مناسب نخوانند. به منظور پيشگيري از بروز چنين امري، بايد در نظر داشته باشيم كه گاه تذكراتي را به چنين كودكاني بدهيم، اما تذكراتي ملايم و لطيف. براي مثال: پسرم الان موقع نماز ظهر است، عزيزم بيا نمازت را بخوان. ضرورت تذكر از آن جهت روشن است كه كودكان در شناخت وقت و زمان، به قابليت و توانايي هاي كافي دست نيافته اند . چنين تذكراتي مي تواند عبادت و نماز را به آنان ياد آوري كند و با عوامل زمينه ساز قبلي و ايفاي نقش هايي كه قبلاً ذكر آنها رفت، انجام به موقع نماز را توسط آنان ممكن سازد. ولي اگر تذكرات به موقع والدين نباشد گاه كودك دچار فراموشي شده ، از اقامه نماز باز مي ماند. وجود تذكرات لطيف و سازنده امري مفيد و لازم است و حتي درمورد بزرگ ترها نيز مصداق خواهد داشت. چنان كه قرآن مي فرمايد: " فذكـّر اَن نفعت الذكري" و در آيه ديگري مي فرمايد: " فذكر، ان الذكري تنفع المومنين."


7- نقش حمايتگري

كودكان گاه در حين اجراي عبادت يا به هنگام برخورد با ديگران ممكن است دچار شبهاتي در مورد نماز و عبادت بشوند. همچنين ممكن است نكاتي كه مي شنوند باعث ترديد آنان شده، آنها را از خواندن نماز و انجام عبادت باز دارد. لذا به منظور حفظ تمايل و اشتياق آنها به عبادت، بايد درصدد حمايت از آنها برآمد و پاسخ اين شبهات را با نگرشي علمي و عقلاني داد تا در خور فهم كودك باشد و حتماً بايد به زباني ساده بدان پرداخت تا مشكلاتي كه نسبت به انجام عبادت و نماز در ذهن كودك بروز كرده است برطرف شده، با آرامش و طيب خاطر به عبادت بپردازد. بايد براي كودكان گفته شود كه وقتي آنها نمازمي خوانند خداوند به آنان حسناتي مي دهد و آنها را بيشتر دوست مي دارد. پس كودك براي انجام عبادت و ادامه دادن آن نيازمند حمايتگري بزرگ ترهاست و حمايت فكري و معنوي آنها كودكان را در انجام عبادات استوار مي گرداند.


بحث و نتيجه گيري

نماز خواندن در دين مبين اسلام اهميت شاياني دارد. نماز ستون دين معرفي شده و آدمي را از زشتي ها و منكرات باز مي دارد، چرا كه حق تعالي در قرآن مي فرمايد: "ان الصلوه تنهي عن الفحشاء و المنكر". از سوي ديگر، براي حفظ ارزش والاي نماز، علي (ع) در محراب و حسين بن علي (ع) در صحراي مالامال از عشق كربلا به شهادت رسيدند. خداوند مي فرمايد: "اَقم الصلوة لذكري"، نماز را براي ذكر من بر پا دار و ذكر را زمينه لازم براي ارائه لطف دانسته و فرموده:" واذكروني اذكر كم"، مرا ياد كنيد تا شما را ياد كنم و مراد از ياد، برخوردار كردن بندگان از الطاف مزيد خويش است. نماز رمز دست يافتن به فلاح و رستگاري است: " قد افلح المومنون الذين هم في صلوتهم خاشعون." و اگر انسانها ايمان بياورند خدا درهاي رحمت و بركت را از آسمآنها و زمين برآنها مي گشايد و لذا فرمود: "و لو ان اهل القري آمنوا واتقوا لفتحنا عليهم بركات من السماء و الارض". نماز رمز اين گشايش ها و بركت هاست و مددكارانسان در شرايط سخت محسوب مي شود. بيهوده نيست كه ابن سينا اين فيلسوف بزرگ مسلمان به هنگام برخورد با مشكلات و مسائل پيچيده اي كه قادر به حل آنها نبود رو به سوي خالق مي كرد و نماز مي خواند و به بركت اين نماز ، خداوند مساعدت مي نمود و معما گشوده مي شد. رمز اين حركت و تلاش ابن سينا را مي توان در اين آيه كريمه يافت كه مي فرمايد: "اِستـَعينوُا بالصَبر و الصَلوة ".

يعني از نماز و روزه كمك و استعانت بجوييد. پس نماز را ياوري قدرتمند و حاوي فوايد دنيوي و اخروي فراوان بدانيم. با چنين نگرشي بايد به تشويق و ترغيب كودكان بپردازيم تا اين عبادت حيات بخش از كودكي با وجود آنهاعجين گردد وسلامت دين و دنيا و جهان آخرت آنان در پرتو آن تأمين شود. والدين نيز براي تحقيق اين امر در نزد ذات باري صاحب اجر خواهند بود.